صفحه خانه

بخش تحقيقاتی

مدير بخش: محمدصادق فرهادی نيا

هماهنگ کننده: عليرضا مهدوی

نخستين گام برای حفاظت از گونه ها، کسب اطلاعات صحيح و علمی و شناختن آنهاست که اين مهم از طريق تحقيق و پژوهش حاصل می گردد. حيات وحش کشور ما از تنوع بسيار بالايی برخوردار بوده ليکن اطلاعات و دانسته های ما از اين تنوع بالا صرفا به وجود يا عدم  وجود اين گونه ها محدود می شود. متأسفانه هنوز حتی  تصوير درستی  از پراکنش گونه های  جانوری کشور در  دست  نيست تا  بتواند  پايه ای  برای بررسی های زيستگاهی، جمعيتی و غيره گردد.

با توجه به عدم وجود اطلاعات قابل استفاده درباره گونه های حيات وحش کشور، رويکرد انجمن يوزپلنگ ايرانی از  ابتدای  تأسيس مبتنی بر اين بوده که در هر زمان چند طرح تحقيقاتی روی موضوعات مختلف  انجام دهد به قسمی که اين موضوعات  تکميل  کننده  "پازل ناآگاهی" دست اندرکاران حفاظت نسبت به يوزپلنگ بوده و درعين حفظ وجهه علمی آنها، کاملا عملی و کاربردی باشند. درپايان هر طرح، نتايج بدست آمده از يک سو به منظور تقويت اقدامات آموزشی و تنويری در سطح جوامع محلی بکار رفته و از سوی ديگر، فرضيات جديدی برای ادامه مطالعات در مناطق ديگر از آن استنتاج می گردد.

رويکرد طرحهای تحقيقاتی انجمن در ابتدا "گونه محور" بوده و عمدتا بر گونه های مرتبط با يوزپلنگ ايرانی (طعمه ها و رقيبان) متمرکز بوده و در اين مسير مطالعاتی روی قوچ و ميش به عنوان عمده ترين  طعمه يوز ايرانی، کفتار  و گرگ به عنوان دو  رقيب احتمالی  يوز  و خود   يوزپلنگ   داخل  زيستگاه های  مختلف  انجام   گرديد. با گذشت زمان،  طرح های تحقيقاتی انجمن يوزپلنگ ايرانی،  "رويکرد زيست بوم محور"  را در خود تکوين داده تا  گونه يا گونه های هدف در  چارچوب جامعه بوم شناختی خود مورد بررسی  قرار گرفته  و تأثير عوامل غيرزنده و زنده بر آنها سنجيده شود. براين اساس، برای نخستين  بار در کشور اين رويکرد در داخل يک زيستگاه بکار گرفته شد و يک تيم تحقيقاتی به مطالعه و بررسی پناهگاه حيات وحش مياندشت که يکی از زيستگاه های يوزپلنگ است، پرداخت تا بتواند در يک دوره 3 ساله، جمعيت يوز، طعمه ها و رقبای آن و پويايی متقابل آنها، عوامل اجتماعی و اقتصادی و حفاظت را در سطح يک زيستگاه ارزيابی نمايد. نتيجه اين مطالعه خود الگويی برای ساير سازمان های دولتی و  غير دولتی  علاقمند  به  مطالعه  روی  حيات وحش گرديده و امروزه ساير سازمانهای غيردولتی نيز پا در مسير گذاشته اند.

انجمن يوزپلنگ ايرانی از ابتدای فعاليت های خود،  همواره به اين گونه در معرض خطر انقراض به عنوان يک گونه پرچم (Flagship Species) نگريسته و بخش عمده ای از انرژی و توان تحقيقاتی خود را به اين گونه و گونه های مرتبط  با آن اختصاص  داده، ليکن پتانسيل  ايجاد شده در تيم تحقيقاتی انجمن اين امکان را برای دانشجويان و علاقمندان مختلف فراهم نموده تا بتوانند مطالعاتی روی  ساير گونه هايی که ممکن است حتی ارتباط چندانی با يوزپلنگ و مسائل مرتبط با آن هم نداشته باشند، انجام  دهند. در اين ارتباط، انجمن علاقمند  به انجام پژوهش هايی روی ساير گوشتخواران بزرگ جثه که  همواره از شاخص ترين گونه های هر زيستگاه هستند، بوده و به عنوان نخستين پژوهش غير مرتبط با يوزپلنگ، مطالعاتی را  روی خرس  قهوه ای که در کشور  بسيار  ناشناخته است، آغاز نموده است.

انجمن يوزپلنگ ايرانی معتقد است که دانشجويان علاقمند از پتانسيل بالايی برای پژوهش در زميه حيات وحش برخوردار بوده و آمادگی  دارد تا با دانشجويانی که مايل به مطالعات ميدانی روی گونه ها يا زيستگاهها هستند، همکاری نموده و اميدوار است تا با چنين فعاليتهايی، بتواند گامی درجهت جور نمودن خانه های "پازل ناآگاهی" ما به منظور حفاظت هر چه مؤثرتر حيات وحش کشور که يوزپلنگ  شاخص آنست، بردارد.